Οι ΗΠΑ «παγώνουν» τις κυρώσεις στο Ιράν – Τραμπ: «Θα κάνω ό,τι πρέπει» αν δεν τηρηθεί η συμφωνία

Σε μια πρώτη ουσιαστική κίνηση εφαρμογής της προσωρινής συμφωνίας με το Ιράν, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν αναστολή βασικών κυρώσεων για διάστημα 60 ημερών, ανοίγοντας τον δρόμο για επανεκκίνηση των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου και για τις επόμενες φάσεις των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ έστειλε αυστηρό μήνυμα προς την Τεχεράνη, διαμηνύοντας ότι θα «κάνει ό,τι πρέπει» αν το Ιράν δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις του.

Όπως μεταδίδει το Reuters, η απόφαση της Ουάσιγκτον προβλέπει εξαίρεση από τις κυρώσεις έως τις 21 Αυγούστου και επιτρέπει στο Ιράν να πουλά πετρέλαιο και συναφή προϊόντα, καθώς και να λαμβάνει πληρωμές για αυτές τις εξαγωγές. Πρόκειται για το πρώτο χειροπιαστό οικονομικό βήμα στο πλαίσιο της προσωρινής συμφωνίας που υπέγραψαν οι δύο πλευρές την περασμένη εβδομάδα, με στόχο να δημιουργηθεί έδαφος για μια πιο μόνιμη διευθέτηση του πολέμου μέσα στις επόμενες 60 ημέρες.

Οι πρώτες συνομιλίες μετά την υπογραφή του μνημονίου πραγματοποιήθηκαν στην Ελβετία, στο Μπίργκενστοκ, με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν. Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, οι επαφές έθεσαν «πολύ καλή βάση» για μια τελική συμφωνία, ενώ μεταξύ των αποτελεσμάτων που παρουσίασε η αμερικανική πλευρά είναι η συμφωνία του Ιράν να επιτρέψει την επιστροφή επιθεωρητών για τον έλεγχο του πυρηνικού του προγράμματος, καθώς και η δημιουργία μηχανισμών για τη διαχείριση των παγωμένων κεφαλαίων του και την εφαρμογή των εκεχειριών.

Τα «αγκάθια» παραμένουν

Ωστόσο, η Τεχεράνη εμφανίζεται πιο επιφυλακτική. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ υποστήριξε ότι δεν έχουν ακόμη συζητηθεί ουσιαστικά τα πυρηνικά ζητήματα και ότι το Ιράν δεν έχει αναλάβει νέες δεσμεύσεις. Η απόσταση ανάμεσα στις δύο αφηγήσεις δείχνει ότι, παρά την πρόοδο, τα πιο κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά και θα κριθούν στις τεχνικές συνομιλίες που συνεχίζονται όλη την εβδομάδα.

Σημαντικό μέρος της συμφωνίας αφορά και την περιφερειακή ασφάλεια. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε μηχανισμό για την αποκλιμάκωση στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ δείχνουν να έχουν μειωθεί αισθητά τις τελευταίες ημέρες, αν και το Ισραήλ δηλώνει ότι θα διατηρήσει ζώνη ασφαλείας στον νότιο Λίβανο και θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει απειλές κατά των δυνάμεών του. Παράλληλα, δημιουργήθηκε και γραμμή επικοινωνίας για την ασφαλή ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, από όπου άρχισαν και πάλι να διέρχονται περισσότερα δεξαμενόπλοια.

Το Ορμούζ παραμένει κομβικό για την παγκόσμια οικονομία, καθώς πριν από τον αποκλεισμό του από το Ιράν διερχόταν από εκεί σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς αργού πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η σταδιακή επιστροφή της ναυσιπλοΐας έχει ήδη επηρεάσει τις αγορές, με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν νέα πτώση μετά τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών.

Στο οικονομικό σκέλος, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ανακοίνωσε ότι η χώρα του εξασφάλισε εξαιρέσεις για εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών, αποδέσμευση μέρους των παγωμένων κεφαλαίων της και έναρξη σχεδίου ανοικοδόμησης και ανάπτυξης. Ωστόσο, και εδώ υπάρχουν διαφωνίες ως προς τη χρήση αυτών των κεφαλαίων. Ο Βανς και ο Τραμπ υποστηρίζουν ότι τα χρήματα θα διοχετευθούν κυρίως στην αγορά αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, ενώ ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν επιμένει ότι η Τεχεράνη δεν δεσμεύεται σε κάτι τέτοιο και θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μέρος των κεφαλαίων και για άλλες μη κυρωμένες αγορές.

Το συνολικό μήνυμα από την Ουάσιγκτον είναι ότι η συμφωνία αποτελεί μια δοκιμαστική αλλά ουσιαστική αρχή. Το μήνυμα από την Τεχεράνη είναι ότι τίποτα δεν έχει ακόμη οριστικά κλείσει. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν το προσωρινό αυτό πλαίσιο μπορεί να μετατραπεί σε σταθερή συμφωνία ή αν οι διαφορές στα πυρηνικά, στα παγωμένα κεφάλαια και στην περιφερειακή ασφάλεια θα οδηγήσουν ξανά σε ένταση.